Алматы қаласының әуе бассейнінің ластану деңгейін бағалау

  • Z. S. Birimzhanova Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
  • Z. А. Umarova Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

Abstract

Алматы қаласының ауасының ластануы қазіргі уақытта өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Себебі ауаның ластануына бірқатар жағдайларда себепші болып отыр. Атап айтар болсақ, табиғи климаттық және физикалық­географиялық жағдайларыда әсер етеді. Біріншіден, қаланың ойпатта орналасқандығы себепті жел қозғалысының төмендігі, тұмандар мен жерүсті инверсиялардың жиі байқалуы. Екіншіден, қаланың ойластырылмай салынған құрылысы да ауа ағынының табиғи түрде горизантальды бағытта соғуына кедергі келтіреді. Атмосферадағы қалдықтардың қоспасын азайту үшін алдын алу шаралары жүргізіледі. Ол үшін әуе бассейнінің ластану деңгейін бағалау алдын да ауадағы ластаушы заттардың концентрациясының мәнін білу қажет. Әуе бассейнін ластайтын негізгі заттар: шаң, күкірттің қос тотығы, көміртегі тотығы, азоттың қостотығы және формальдегид болып табылады.Загрязнение воздуха Алматы является острой экологической проблемой, которая осложняется еще и природно­климатическими и физико­географическими условиями. Во­первых, город расположен во впадине, поэтому наблюдается без ветрие, туманы и приземные инверсии. Во­вторых, непродуманная застройка города препятствует естественному движению воздушных потоков в гори зонтальном направлении. При оценке предстоящего уровня загряз нения воздушного бассейна необходимо знать значение концентраций ЗВ (загрязняющих веществ) в воздухе на сегодняшний день, для того что бы принимать меры поуменьшению выбросов определенной примеси в атмосферу. Основными ингредиентами загрязнения воздушного бассейна являются пыль, диоксид серы, оксид углерода, диоксид азота, и формальдегид.

References

1 Безуглая Э.Ю., Смирнова И.В. Воздух городов и его изменения – СПб.: Астерион, 2008. – 254 с.
2 Сальников В.Г., Бултеков Н.У. Основные типы потенциала загрязнения атмосферы на территории Казахстана // Гидрометеорология и экология. – 2005. – №3. – С. 32-40.
3 Экология города / под ред. В.В. Денисова. – Ростов н/Д: Издательский центр «МарТ», 2008. – 832 с.
4 Экология / А.Ж. Ақбасова, Г.Ә. Саинова. – Алматы, 2003. – 292-92-93, 96, 105, 108-109, 110 б.
5 Алматы аспаны көк түтіннен қашан арылады? / Қ. Өрісбаев // Атамекен газеті. – Алматы, 2005.
6 Қазақстан Республикасы қоршаған ортаны қорғау министрлігінің орталығы. «КАЗ ГИДРОМЕТ».

1 Bezuglaja Je.Ju., Smirnova I.V. Vozduh gorodov i ego izmenenija – SPb.: Asterion, 2008. – 254 s.
2 Sal’nikov V.G., Bultekov N.U. Osnovnye tipy potenciala zagrjaznenija atmosfery na territorii Kazahstana // Gidrometeorologija i jekologija. – 2005. – №3. – S. 32-40.
3 Jekologija goroda / pod red. V.V. Denisova. – Rostov n/D: Izdatel’skij centr «MarT», 2008. – 832 s.
4 Jekologija / A.Zh. Akbasova, G.A. Sainova. – Almaty, 2003. – 292-92-93, 96, 105, 108-109, 110 b.
5 Almaty aspany kok tutіnnen kashan arylady? / K. Orіsbaev // Atameken gazetі. – Almaty, 2005.
6 Kazakstan Respublikasy korshagan ortany korgau ministrlіgіnіn ortalygy. «KAZGIDROMET».
Published
2016-04-29
How to Cite
BIRIMZHANOVA, Z. S.; UMAROVA, Z. А.. Алматы қаласының әуе бассейнінің ластану деңгейін бағалау. KAZNU BULLETIN ECOLOGICAL SERIES, [S.l.], v. 43, n. 1/1, apr. 2016. Available at: <http://bulletin-ecology.kaznu.kz/index.php/1-eco/article/view/683>. Date accessed: 16 aug. 2017.

Keywords

әуе бассейні; ШРК; АЛИ; азоттың қостотығы; көміртегі тотығы; шаң; формальдегид; воздушный бассейн; ПДК; ИЗА; оксид углерода; двуокиси азота; пыль; формальдегид.