Жылыжай жағдайында қызанақ (Solanum lycopersicum) өніміне тұзды су мен гипстің тигізер әсері

  • K. Gul, А. Ясауи атындағы халықаралық қазақ-түрік университеті
  • G. Zh. Turmetova, А. Ясауи атындағы халықаралық қазақ-түрік университеті
  • G. A. Babayeva, А. Ясауи атындағы халықаралық қазақ-түрік университеті
  • Sh. Satibaldyeva А. Ясауи атындағы халықаралық қазақ-түрік университеті

Abstract

Бұл зерттеу жұмысында әртүрлі дәрежедегі тұзды сулардың жылыжай жағдайында қызанақ (Lycopersicon esculentum Mill.) өсімдігінің өнімі және сапасына тигізер әсері зерттелді. Сонымен қатар тұзды топырақтың сілтілігін төмендету үшін гипс қосылды. Әртүрлі тұздылық дәрежесіндегі (2.0,3.5,5.0,7.0,10.0 дСм/м) сулардың әсерінен қызанақ тұқымының өніп шығу көрсеткіштері, жемісінің салмағы, жемістің бойы және енінің көрсеткіштері, жемістің рН – көрсеткіштері, вирустар және зиянкестермен зақым дану дәрежесі анықталды. Жүргізілген зерттеу жұмысының нәтижелері, Түркістан экологиялық аймағында жылыжай жағдайында қызанақ (Lycopersicon esculentum Mill.) өсіруде топырақтың тұздылық дәрежесінің 3,0 дСм/м­ден жоғары болмауы керектігін көрсетті және топырақ тұздылығын жою мәселесіне бірқатар ұсыныстар жасалды.В данной работе исследовалось влияние разной степени солености воды на урожайность и качество помидоров (Lycopersicon esculentum Mill.) в тепличных условиях. Наряду с этим для снижения щелочности в почву был внесен гипс. Под влиянием различной степени солености воды (2.0,3.5,5.0,7.0,10.0 дСм/м) были исследованы показатели всхожести семян помидров, масса, показатели высоты и ширины, рН плодов, а также степень поражаемости их вирусами и другими вредителями. Результаты проведенных исследовательских работ показали, что уровень солености почвы в тепличных условиях Туркестанской экологической зоны не должен превышать 3,0 дСм/м и дан ряд рекомендаций по борьбе с соленостью почвы. 

References

1 Dolarslan M., Gul E. Toprak Bitki Iliskileri Acısından Tuzluluk //Turk Bilimsel Derlemeler Dergisi. – 2012. – 5 (2). – 5659 s.
2 Anac S., Aksoy U., Foreword.International Symposium on Techniques to Control Salination for Horticultural Productivity. – Antalya, Turkey, 30 March 2002.
3 Gungor Y. ve Erozel.Drenaj va Arazi Islahi. – Ankara Univ., Ziraat Fak.Yayinlari. –Ders Kitabi: 389, 1994. – 232 s.
4 Baizhigitov K.B. Introduccia decorativnih,plodovih dereviev i kustarnikov v Turkestane. Dissertacia na soiskanie uchenoi stepeni biologicheskih nauk, Almati, 2006
5 Robinson S.P., Downton W. J. S., Mıllhouse J. A., Photosynthesis and Ion Content of Leaves and Isolated Chloroplasts in Relation to Ionic Compartmentation in Leaves. //Agric. Biochem. Biology. – 1983. – S. 197-206.
6 Abdel-Fattah, M. K. 2012. Role of gypsum and compost in reclaiming saline-sodic soils. J.Agric. and Veterinary Sci., 1: 30-38
7 Shaaban M., Abid M., Amelioration of salt affected soils in rice paddy system by application of organic and inorganic amendments // Plant Soil Environ. 2013. – Vol. 59– No. 5. – S. 227–233.
8 Bahceci I. Aksaray Ovası Tuzlu Sodyumlu Topraklarının Islahı Icin Gerekli Yıkama Suyu Islah Maddesi Miktarı ile Islah Suresi //KHGM Konya Topraksu Arastırma Enstitusu Mudurlugu Yayınları Genel Yayın. – 1984 – No 79.
9 Sonmez N., Ayyıldız M., Gungor Y., Erozel Z., Baumann H., Kretzschmar R. Cumra Sulama sebekesindeki Tuzlu ve Sodyumlu Toprakların Islahı Uzerine Bir Arastırma // Turk Tarımının Gelistirilmesi Uzerine Arastırmalar. Gottingen GeorgAgust Universitesi ve Ankara Universitesi Ziraat Fakulteleri Arasındaki Ortaklıgın Sonucları 1966-1980: Turkce–Almanca Sempozyum. – Ankara, 1980.
10 Ozkara M. Ege Bolgesinin Tuzlu Sodyumlu Topraklarının Islahı Dcin Gerekli Jips ve Yıkama Suyu Miktarı ile Yıkama Suresinin Tespiti // BTAE Yayınları Yayın . – 1981. – No 70. Pod.red.S.B.Lukina.Ekologicheskie osnovi zemledeliya.- Belgorod: Otchii krai, 2006.
11 Kusvuran S. Bamya (abelmoschus esculentus l.) da tuz stresine tolerans bakımından genotipsel farklılıklar ve tarama parametrelerin in arastırılması // Batı Akdeniz Tarımsal Arastırma Enstitusu Derim Dergisi. – 2011. – 28 (2). – S. 55-70.
12 Bankin M.P. Phiziko-chimicheskie metodi v agrochimii i biologii pochv.-CP6 : Sankt-Peterburgskii universitet, 2005.
13 Gunes A., Alpaslan M., Inal A. Bitki besleme ve gubreleme. A.U. Ziraat Fakultesi yayınları – Ders kitabı 533. – Ankara, 2010.
14 FAO. Production Year Book 1994. – Vol. 48 –1995.
15 16. Cuartero J.and Fernandez-Munoz R. Tomato and salinity // Scientia
16 Horticulture. – 1999. – 78 : 8 – S. 125.
Published
2016-04-29
How to Cite
GUL,, K. et al. Жылыжай жағдайында қызанақ (Solanum lycopersicum) өніміне тұзды су мен гипстің тигізер әсері. KAZNU BULLETIN ECOLOGICAL SERIES, [S.l.], v. 43, n. 1/1, apr. 2016. Available at: <http://bulletin-ecology.kaznu.kz/index.php/1-eco/article/view/687>. Date accessed: 24 june 2017.

Keywords

сорланған топырақ; тұздылық; гипс; қызанақ; сұрып; төзімділік; засоленная почва; соленость; гипс, томат; сорт; выносливость.