Жаздық бидайдың өніп-өсу белсенділігі мен сары татқа төзімділігіне стевия экстракттарының тигізетін әсері

  • S. Sh. Asrandina әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
  • А. М. Аbekova әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
  • S. S. Kenzhebayeva әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
  • S. D. Atabayeva әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
  • R. A. Alybayeva әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

Abstract

Жаздық бидай сорттарының (Лютесцес- 32, Жеңіс, Казахстанская- 15, Казахстанская- 10, Қазахстанская раннеспелая) өсу белсенділігі және сары татқа төзімділігі олардың табиғатынан сондай-ақ, тұқымдарды өңдеуге қолданылатын стевия экстракттарының табиғаты мен өңдеу уақытынан тәуелді болатыны айқындалды. Жаздық бидaй coрттaры тұқымдарын алдын ала 40 % этанол негізінде стевияның құрғақ жапырақтарынан дайындалған сығындымен 1 және 16 сағат өңдеу, олардың өніп-өсу қарқынына, сондай- ақ, патогенге төзімділігіне оңтайлы әсерін тигізбейтіні байқалды. Ал тұқымдарды алдын ала 0,5 % стевиозидпен 16 сағат өңдеу олардың өніп-өсу белсенділігін және сары татқа төзімділігін арттыратыны тәжірибе жүзінде дәлелденді. В статье приведены результаты по изучению биологической активности экстрактов, полученных из листьев стевии на физиологические ростовые параметры, обусловливающие устойчивость к желтой ржавчине пяти сортов (Лютесцес- 32, Женис, Казахстанская- 15, Казахстанская- 10, Қазахстанская раннеспелая) яровой пшеницы. Отличия ростовых параметров яровой пшеницы зависило от их сортов а также от предобработки семян различными экстрактами стевии и времени экспозиции. Выявлено, что предобработка семян экстрактом из сухих листьев стевии на основе 40% этанола не дает положительных результатов. В то время как 16-часовая предобработка семян 0,5% стевиозидом существенно улучшает ростовые параметры, обусловливающие устойчивость к желтой ржавчине.

References

1 Кохметова А.М., Атишова М.Н. Идентификация источников устойчивости к стеблевой ржавчине пшеницы с использованием молекулярных маркеров // Вавиловский журнал генетики и селекции. – 2012. – Том 16. – № 1. – С. 132-141.
2 Aiy S., Farzad S. Identification of resistance to Puccinia striiformis f. sp. tritici in some elite wheat lines // J. Crop Prot. –2012. – V. 1 (4). – P. 293 – 302.
3 Aiy S., Shan M.K. Field-Based Assessment of Partial Resistance to Yellow Rust in Wheat Germplasm // J Agric Rural Dev. – 2008. – V. 6(1-2). – P. 99-106.
4 Aiy S., Ahari A.B., Farzad A., Arzanlou M. Slow pusting resistance in Iranian barley cultivars to Puccinia striformis F.Sp. Hordei // Journal of Plant protection. – 2013. – Vol. 53. – No. 1. – P. 5-11.
5 Chen X.M. Epidemiology and control of stripe rust Pucciniastriiformis f. sp. Triticion wheat // Can. J. Plant Pathol. – 2005. – № 27. – P. 314-337.
6 Асрандина С.Ш., Абекова А.М., Кенжебаева С.С., Атабаева С.Д. Оценка озимой пшеницы на устойчивость к желтой ржавчине (Puccinistriiformis) пшеницы // Биотехнологические приемы в сохранении биоразнообразия и селекции растений: сборник статей Международной научной конференции. – Минск, 2014. – С. 30-33.
References
1 Kokhmetova A.M., Atishova M. N. Identificatsia ystochnykov ustoychyvosty k stebleboy rzhavchyne pchenytsy s ispolzyvanyem molecularnyh marcerov // Vavilovsky journal of genetics and selection.– 2012. – Том 16.– № 1. – P.132-141.
2 Aiy S., Farzad S. Identification of resistance to Puccinia striiformis f. sp. tritici in some elite wheat lines // J. Crop Prot. – 2012. – V. 1 (4). – P. 293 – 302.
3 Aiy S., Shan M.K. Field-Based Assessment of Partial Resistance to Yellow Rust in Wheat Germplasm // J Agric Rural Dev. – 2008. – V. 6(1-2).– P. 99-106.
4 Aiy S., Ahari A.B., Farzad A., Arzanlou M. Slow pusting resistance in Iranian barley cultivars to Puccinia striformis F.Sp. Hordei // Journal of Plant protection. – 2013. – Vol. 53. – No. 1. – P. 5-11.
5 Chen X.M. Epidemiology and control of stripe rust Pucciniastriiformis f. sp. Triticion wheat // Can. J. Plant Pathol. – 2005. – № 27. – P. 314-337.
6 Asrandina S.SH., Abekova A.M., Kenzhebayeva S.S., Atabayeva S. D. Otsenka ozimoy pchenytsy na ustoychyvost k zheltoy rzhavshyne (Puccinistriiformis) pchenytsy // Bioprocessing methods in preservation of a biodiversity and selection of plants the Collection of articles of the International scientific conference. – Minsk, 2014. – P. 30-33.
Published
2016-04-29
How to Cite
ASRANDINA, S. Sh. et al. Жаздық бидайдың өніп-өсу белсенділігі мен сары татқа төзімділігіне стевия экстракттарының тигізетін әсері. KAZNU BULLETIN ECOLOGICAL SERIES, [S.l.], v. 43, n. 1/1, apr. 2016. Available at: <http://bulletin-ecology.kaznu.kz/index.php/1-eco/article/view/691>. Date accessed: 16 aug. 2017.