Экологическое воздействие промышленных выбросов на химический состав, состояние и структуру популяций видов Sedum L., произрастающих в г. Алматы

R. А. Мuzychkina, D. Yu. Коrulkin, N. М. Мuchitdinov, N. V. Kurbatova, К. Т. Аbidkulova

Abstract


В статье приводятся экспериментальные результаты авторов по исследованию влияния различных техногенных газообразных выбросов промышленных предприятий г. Алматы на биологические и химические особенности одного из широко используемых возеленении мегаполиса растений – очиткаедкого (Sedum acre L.) семейства Crassulaceae. В исследовании определены наиболее ндежные в фитоэкологическом мониторинге, основные морфометрические маркеры, пригодные для определения уровня кислотных газов и полиметаллической пыли в воздушном бассейне. Проведен качественный и количественный фитохимический анализ на содержание основных групп биологически активных веществ видов Sedum acre L. в зависимости от степени удаленности от промышленных предприятий, имеющих недостаточно эффективную систему очистки газообразных выбросов. Экспериментально обоснованы практические рекомендации о целе сообразности использования изучаемого растения возеленении города, а также о возможности его использовании в биомедицинских целях.

Алматы қаласындағы өндірістің әртүрлі газ тәрізді техногендік қалдықтарының қаланы көгалдандыруда пайдаланылатын Crassulaceae D.C. тұқымдасы өкілі Sedum acre L. өсімдігінің биологиялық және химиялық ерекшелік теріне әсерін зерттеу тәжірибелерінің нәтижелері келтірілген. Зерттеу дефитоэкологиялық мониторингінде сенімді негізгі морфометриялық маркерлері анықталған. Ол морфометриялық маркерлер ауадағы полиметалдық шаңдарды және қышқылды газдардың мөлшерін анықтауға жарамды. Газ тәрізді қалдықтарды тазалауға тиімділігі жеткіліксіз жүйесі бар өндіріс орнының қашықтығына байланысты Sedum acre өсімдігінің биологиялық белсенді заттарының негізгі топтарының құрамына сапалық және сандық фитохимиялық талдау жүргізілген. Тәжірибе негізінде зерттелген өсімдіктің қаланы көгалдандыруға пайдаланудың тиімділігі дәлелденген. Оған қосымша ол өсімдіктің биомединада пайдалану мүмкіншіліктері қарастырылған. 


Keywords


фитоэкосистема; Sedum acre L.; фитохимический состав; биологически активные вещества; фитоэкология; Sedum acre L.; фитохимиялық құрамы; биологиялық белсенді заттар.

Full Text:

PDF (Russian)

References


Cassells A.C. Oxidative stress and physiological, epigenetic and genetic variability in plant tissue culture: implications for micro propagators and genetic engineers // Plant Cell, Tissue and Organ Culture. – 2001. – Vol. 64. – N.2. – P.145-157.

Chapman K.D. Phospholipase activity during plant growth and development and in response to environmental stress // Trends in Plant Science. – 1998. – Vol. – 3. – N. 11. – P. 419-426.

Петков В. Современная фитотерапия. – София: Медицина и физкультура, 1998. -542 с.

Муравьева Д.А., Самылина И.А., Яковлев Г.П. Фармакогнозия. –М: Медицина, 2002. – 656 с.

Культиасов И.М. Методы оценки биомассы и продуктивности растений. –М.: МГУ, 1999. – 226 с.

Государственная фармакопея Республики Казахстан. - Т.1. - Алматы: Жибек жолы, 2008. – 592 с.

Музычкина Р.А., Корулькин Д.Ю. Биологически активные вещества растений. Выделение, разделение, анализ. – Алматы: Атамұра, 2006. – 438 с.

Мамонов Л.К., Музычкина Р.А. Введение в фитохимические исследования и выявление биологической активности веществ растений. – Алматы: Школа XXI века, 2008. – 216 с.

Музычкина Р.А., Корулькин Д.Ю. Методология исследования растительных метаболитов. – Алматы: MV-Print, 2012. – 324 с.

Grandbastien M.A. Activation of plant retrotransposons under stress conditions // Trends in Plant Science. – 1998. – Vol. 3. – N. 5. – P. 181-187.

Hare P.D., Cress W.A. The involvement ofcytokinins in plant responses to environmental stress // Plant Growth Regulation. – 1997. – Vol.23. – N.1. – P. 79-103.

Stevens J.F., Hart H., Eiema E.T. Flavonoid variation in Eurasian sedum and sempervivum// Phytochemistry. – 1996. – Vol. 41. – N. 2. – P. 503-512.

Hart H.T, Stevens J.F., Jeong H.K. Alkaloids of some Asian sedum species // Phytochemistry. – 1996. – Vol. 41. – N. 5. – P. 1319-1324.

Корулькин Д. Ю. Исследование химического состава растений семейства Crassulaceae: авто реф. ...докт. хим. наук: 02.00.10. – Алматы: КазНУ, 2006. – 51 с.

Korulkin D.Yu. Chemical Composition of Certain Sedum Species of Kazakhstan // Chemistry of Natural Compounds. – 2001. – Vol.37. – N.3. – P. 219-223.

Cassells A.C. Oxidative stress and physiological, epigenetic and genetic variability in plant tissue culture: implications for micro propagators and genetic engineers // Plant Cell, Tissue and Organ Culture. – 2001. – Vol. 64. – N.2. – P.145-157.

Chapman K.D. Phospholipase activity during plant growth and development and in response to environmental stress // Trends in Plant Science. – 1998. – Vol. –

– N. 11. – P. 419-426. 3 Petkov V. Sovremennaja fitoterapija. – Sofija: Medicina i fizkul’tura, 1998. – 542 s.

Mypav’eva D.A., Camylina I.A., Jakovlev G.P. Fapmakognozija. – M.: Medicina, 2002. – 656 s.

Kul’tiasov I.M. Metody ocenki biomassy i produktivnosti rastenij. – M.: MGU, 1999. – 226 s.

Gosudarstvennaja farmakopeja Respubliki Kazahstan. – T.1. – Almaty: Zhibek zholy, 2008. – 592 s.

Muzychkina R.A., Korul’kin D.Ju. Biologicheski aktivnye veshhestva rastenij. Vydelenie, razdelenie, analiz. – Almaty: Atamұra, 2006. – 438 s.

Mamonov L.K., Muzychkina R.A. Vvedenie v fitohimicheskie issledovanija i vyjavlenie biologicheskoj aktivnosti veshhestv rastenij. – Almaty: Shkola XXI veka, 2008. – 216 s.

Muzychkina R.A., Korul’kin D.Ju. Metodologija issledovanija rastitel’nyh metabolitov. – Almaty: MV-Print, 2012. – 324 s.

Grandbastien M.A. Activation of plant retrotransposons under stress conditions // Trends in Plant Science. – 1998. – Vol. 3. – N. 5. – P. 181-187.

Hare P.D., Cress W.A. The involvement ofcytokinins in plant responses to environmental stress // Plant Growth Regulation. – 1997. – Vol.23. – N.1. – P. 79-103.

Stevens J.F., Hart H., Eiema E.T. Flavonoid variation in Eurasian sedum and sempervivum// Phytochemistry. – 1996. – Vol. 41. – N. 2. – P. 503-512.

Hart H.T, Stevens J.F., Jeong H.K. Alkaloids of some Asian sedum species // Phytochemistry. – 1996. – Vol. 41. – N. 5. – P. 1319-1324.

Korul’kin D.Ju. Issledovanie himicheskogo sostava rastenij semejstva Crassulaceae: avtoref. ... dokt. him. nauk: 02.00.10. – Almaty: KazNU, 2006. – 51 s.

Korulkin D.Yu. Chemical Composition of Certain Sedum Species of Kazakhstan // Chemistry of Natural Compounds. – 2001. – Vol.37. – N.3. – P. 219-223.