Кадмий иондарының күріш (Оryza sativa L.) сорттарының өсу параметрлеріне әсері

  • S. D Atabayeva Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
  • L. Ugit Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
  • S. S. Kenzhebayeva Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
  • A. Zhardamaliyeva Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
  • Zh. Serіk Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
  • B. Iztіleu Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
  • B. N. Usenbekov Өсімдіктер биологиясы және биотехнологиясы институты

Abstract

Осы мақалада кадмий иондарының күріштің (Oryza sativa L. әртүрлі сорттарына әсерінің зерттеу нәтижелері берілген. Зерттеу объектісі ретінде күріштің Қазақстандық 8 сорты алынған: Чапсари, Баракат, Бақанас, Виолетта, Анаит, Фишт, Маржан, Мадина. Кадмийдің келесі концентрацияларының 50 мкM, 100 мкM, 200 мкM, 400 мкM күріштің өсуіне және биомассасының жинақталуына әсері зерттелді. Кадмийдің концентрациясы жоғарылаған сайын күріштің өсу параметрлері төмендеген. Әсіресе мұнда күріштің тамырының биомассасының жинақталуы жерүсті мүшелеріне қарағанда көбірек тежелген. Мадина, Бақанас сорттары кадмийдің әсеріне төзімді болды. Фишт, Анаит сорттары төзімсіз, сезімтал сорттар болды. Ал қалған сорттар аралық жағдайда болатындығын көруге болады.В данной статье представлены результаты изучения влияния ионов кадмия на рост и накопление биомассы различных сортов риса (Oryza sativa L.). В качестве объектов было взято 8 сортов риса: Чапсари, Баракат, Бақанас, Виолетта, Анаит, Фишт, Маржан, Мадина. Было изучено влияние CdSO4 в концентрациях: контроль, 50 мкM, 100 мкM, 200 мкM, 400 мкM, на рост и накопление биомассы сортов риса. Установлено, что с увеличением концентрации кадмия рост и накопление биомассы снижаются. Биомасса корней растений подавляется в большей степени, чем надземных органов. Сорта по накоплению биомассы надземными органами Мадина и Бақанас оказались устойчивыми к действию кадмия, а сорта Фишт, Анаит – неустойчивыми. Остальные сорта занимали промежуточное положение. 

References

1 Мукашева М.А. Гигиеническая характеристика экологической нагрузки на организм по микроэлементному анализу: дисс. ... канд.биол. наук. – Алматы, 1998. – 28с.
2 Школьник Н.Я., Алексеева-Попова И.В. Растения в экстремальных условиях минерального питания. – Л.: Наука, 1983. – 176 с.
3 Titov A.F., Talanova V.V. Response of cucumber and wheat seedlings toheavy metals // Physico-Chemical Basis of Plant Physiol. Abstr. оf Annu.Simp. Pushino, 1996. – P. 85.
4 Guo G., Marscher H. Uptake, distribution and binding of cadmium and nickel in different plant species // Plant Nutr. – 1995. – Vol. 18, № 12. – P. 2691-2706.
5 Юсыпива Т.И. Влияние тяжелых металлов Fe, Cr, Pb на прорастание семян и рост проростков Gleditsia triacanthusL.,Robina pseudoacacia L. – Днепропетр Гос. Унив., 1996.–27 p.
6 Wagner G.J., Sutton T.G., Yergan R. Root control of leaf cadmium accumulation in tobacco // Tob.Sci. – 1988.– Vol. 32. – P. 88-91.
7 Singh R., Maheshuari K., Sihho S.K. Recovery lead of caused decreased in biomass accumulation of mungbean (Vigna radiata) seedlings by K2HPO4 Abstr. Annu. Simp. and CaCl2 // Indian J. Exp. Biol. – 1994. – Vol. 32, №7. – P.507-510.
8 Мeльничук Ю.П. Влияниe иoнoв кaдмия нa клeтoчнoe дeлeниe и рocт рacтeний. – Киeв: Нaукoвa Думкa, 1990. –148 c.
9 Keller C. Application of centrifuging to heavy metal studies in soil solutions // Commum. Soli Sci. Plant Anal. – 1995. – V. 26. – P. 1621-1636.

1 Mukasheva M.A. Gigienicheskaja harakteristika jekologicheskoj nagruzki na organizm po mikrojelementnomu analizu: diss. ... kand.biol. nauk. – Almaty, 1998. – 28s.
2 Shkol’nik N.Ja., Alekseeva-Popova I.V. Rastenija v jekstremal’nyh uslovijah mineral’nogo pitanija. – L.: Nauka, 1983. – 176s.
3 Titov A.F., Talanova V.V. Response of cucumber and wheat seedlings toheavy metals // Physico-Chemical Basis of Plant Physiol. Abstr. of Annu.Simp. Pushino, 1996. – P. 85.
4 Guo G., Marscher H. Uptake, distribution and binding of cadmium and nickel in different plant species // Plant Nutr. – 1995. – Vol. 18, № 12. – P. 2691-2706.
5 Jusypiva T.I. Vlijanie tjazhelyh metallov Fe, Cr, Pb na prorastanie semjan i rost prorostkov Gleditsia triacanthusL.,Robina pseudoacacia L. – Dnepropetr Gos. Univ., 1996.–27 p.
6 Wagner G.J., Sutton T.G., Yergan R. Root control of leaf cadmium accumulation in tobacco // Tob.Sci. – 1988.– Vol. 32. – P. 88-91.
7 Singh R., Maheshuari K., Sihho S.K. Recovery lead of caused decreased in biomass accumulation of mungbean (Vigna radiata) seedlings by K2HPO4 Abstr. Annu. Simp. and CaCl2 // Indian J. Exp. Biol. – 1994. – Vol. 32, №7. – P.507-510.
8 Mel’nichuk Ju.P. Vlijanie ionov kadmija na kletochnoe delenie i roct ractenij. – Kiev: Naukova Dumka, 1990. –148 c.
9 Keller C. Application of centrifuging to heavy metal studies in soil solutions // Commum. Soli Sci. Plant Anal. – 1995. – V. 26. – P. 1621-1636.
Published
2016-04-29
How to Cite
ATABAYEVA, S. D et al. Кадмий иондарының күріш (Оryza sativa L.) сорттарының өсу параметрлеріне әсері. KAZNU BULLETIN ECOLOGICAL SERIES, [S.l.], v. 43, n. 1/1, apr. 2016. Available at: <http://bulletin-ecology.kaznu.kz/index.php/1-eco/article/view/713>. Date accessed: 17 aug. 2017.

Keywords

күріш; сорттар; кадмий; өсу; биомасса; рис; сорта; кадмий; рост, биомасса.