ДДТ метаболиттерінің арпа микроспорогенезіне әсері

  • T. K. Baibеkova Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университеті
  • L. Anurova Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университеті
  • A. A. Nurzhanova Өсімдіктер биологиясы және биотехнологиясы ҒЗИ

Abstract

Өсімдіктердің биологиясы мен биотехнологиясы институтында Қазақстанның пестицидтермен ластанған территориялары зерттелуде. Бұл мақалада сол жерлердегі хлорорганикалық пестицидтердің топырақ құрамында анықталған концентрацияларының ықпалдары лабораториялық жағдайда тек серіліп, арпаның Одесский­100 сортының өну қарқыны мен микроспорогенезіне әсерін алғашқы рет зерттеу корытындылары келтірілген. Хлорорганикалық пестицидтер 2,4 ДДД (дихлордифенилдихлорэтан) 4,4 ДДЭ (дихлордифенилдихлорэтилен) 100 мкг/кг (ШРК), 800 мкг/кг және 1800 мкг/кг концентрацияларында арпаның Одесский 100 тұқымының далалық өнуін бақылаумен салыстырғанда 3­5 есе төмендетті, яғни тежеуші әсер етті. Хлорорганикалық пестицидтер ДДТ­ның метаболиттері 2,4 ДДД, 4,4 ДДЭ­нің әртүрлі дозаларымен өңделген арпа тұқымдарының мейоздық бөлінуінің екі кезеңінде де хромосомдық бұзылу лар туғызды, олардың жиілігі препарат дозаларына тікелей байланыста болды.Хлорорганические пестициды 2,4 ДДД (дихлордифенилдихлорэтан) 4,4 ДДЭ (дихлордифенилдихлорэтилен) в концентрациях 100 мкг/кг (ПДК), 800 мкг/кг и 1800 мкг/кг полевую всхожесть ячменя сорта Одесский 100 снизили в 3­5 раз по сравнению с контрольными вариантами. Хлорорганические пестициды метаболиты ДДТ – 2,4 ДДД (дихлордифенилдихлорэтан) 4,4 ДДЭ (дихлордифенилдихлорэтилен) и в обеих стадиях деления мейоза вызывали хромосомные перестройки, частота перестроек имела прямую зависимость от концентраций обработки препаратами. 

References

1 www.eco.gov.kz Министерство окружающей среды и водных ресурсов Республики Казахстан.
2 Врочинский К.К., Телитченко М.М., Мережко А.И. Гидробиологическая миграция пестицидов. – М.: Изд-во Московского университета, 1980. – 120 с.
3 Holoubeki. Situation refarding technical capacity, available technology and guidelines for POPs destruction // Workshop on the strengthening of co-operation based of the chemicals and hazardous wastes conventions. Praha, 2004. – P. 37.
4 ДДТ и его производные: экологические аспекты // Международная программа по химической безопасности. Гигиенические критерии состояния окружающей среды 83. – Совместное издание Программы окружающей среде, Международной организации труда и ВОЗ. – Женева, 1991. – 143 с.
5 Стойкие органические загрязнители: обзор ситуации в России // Публикация в рамках международного проекта поликвидации СОЗ (UNIDO, UNEP, GEF, UNITAR, IPEP, IPEN) ‘’Поощрение активного и эффективного участия гражданского общества в подготовке к выполнению Стокгольмской конвенции’’. – М., 2004.
6 ДДТ и его производные. Гигиенические критерии состояния окружающей среды 9. Совместное издание Программы ООН по окружающей среде, ВОЗ. – Женева, 1982. – 135 с
7 Федоров Л.А., Яблоков А.В. Пестициды – токсический удар по биосфере и человеку. – М.: Наука, 1999. – 461 с.
8 Яблоков А.В. Ядовитая приправа. – М.: Мысль, 1990. – 126 с. 9 Каган Ю.С. Глобальное значение пестицидов и особенности их биологического действия // Профилактическая токсикология. – 1984. – Ч. 1. – № 2. – С. 123-134.
10 Мамедов К., Шамаева Н.Н., Рустамова Б.Ю. Мутагенная активность пестицидов и окружающая среда / Под ред. Х.Евжанова. – Ашхабад: Ылым. 1991. – 176 с.
11 Рокитский П.В. Введение в статистическую генетику. Минск: Высшая школа. – 1978.- 448 с.
12 Regionally Based Assessment of Persisnent Toxic Substances. Central and North East Asia Regional Report. // United Nation Environmental Program. December. – 2002. – Р. 125.
13 Роднянская Н.М., Кепарутус В, Лекявичус Э. Мутагенная активность келмана, хлорофоса, бенлейта и ТСА по отношению к высшим растениям // В сб. «Повышение эффективных методов генетики и селекции в животноводстве». – Вильнюс: Байстама, 1978. – Ч. 1. – С. 152-153.

1 www.eco.gov.kz The Minister of environment and water resources of the Republic of Kazakhstan
2 Wrochynski K.K., Telichenko M.M., Merezhko A.I. Hydrobiological migration of pesticides. – M.: Publishing house of Moscow University, 1980. – 120 p.
3 Holoubeki. Situation rewarding technical capacity, available technology and guidelines for POPs destruction // Workshop on the strengthening of co-operation based of the chemicals and hazardous wastes conventions. Praha, 2004. – P. 37.
4 DDT and its derivatives-environmental aspects / international programme on chemical safety. Hygienic criteria of environment 83. – A joint publication of the environment, the International labour organization and the world health organization. – Geneva, 1991. – 143 p.
5 Persistent organic pollutants: an overview of the situation in Russia // the Publication in the framework of the international project on the elimination of POPS (UNIDO, UNEP, GEF, UNITAR, IPEP, IPEN) “Promoting active and effective civil society participation in preparation for implementation of the Stockholm Convention”. – M., 2004
6 DDT and its derivatives. Hygienic criteria of the environment 9. Joint publication of the United Nations Programme for the environment, WHO. – Geneva, 1982. – 135 p.
7 Fedorov L.A., Yablokov A.C. Pesticides – a toxic impact on the biosphere and man. – M.: Nauka, 1999. – 461 p.
8 Yablokov A.C. Poisonous seasoning. – M.: Mysl’, 1990. – 126 p.
9 Kagan Y.C. Global importance of pesticides and their biological actions // Preventive toxicology. – 1984. – T. 1, No. 2. – P. 123-134.
10 Mamedov K., Shamayev N.N., Rustamov B.Y. Mutagenic activity of pesticides and the environment / Ed. by H. Ivanova. – Ashgabat: Ylym. 1991. – 176 p.
11 Rokitski P.C. Introduction to statistical genetics. – Minsk: High school. – 1978.– 448 p.
12 Regionally Based Assessment of Persisnent Toxic Substances. Central and North East Asia Regional Report. // United Nation Environmental Program. December. – 2002. – Р. 125.
13 Rodnyansky N. M., Separates In, Lekavicius E. Mutagenic activity of Kelman, chlorophos, benlate and TCA with respect to higher plants // proceedings of “Increasing effective methods of genetics and breeding in
Published
2016-04-29
How to Cite
BAIBЕKOVA, T. K.; ANUROVA, L.; NURZHANOVA, A. A.. ДДТ метаболиттерінің арпа микроспорогенезіне әсері. KAZNU BULLETIN ECOLOGICAL SERIES, [S.l.], v. 43, n. 1/1, apr. 2016. Available at: <http://bulletin-ecology.kaznu.kz/index.php/1-eco/article/view/714>. Date accessed: 16 aug. 2017.

Keywords

пестицид; арпа; өну қарқыны; микроспорогнез; цитогенетика; мейоздық бөлінулер; редукциялық бөліну; эквациялық бөліну; пестициды; ячмень; всхожесть; микроспорогенез; цитогенетика; мейоз; редукционная деления; эквационная деления.