Атмосфералық ауаның сынаппен улануы кезіндегі организм төзімділігінің өзгеруі

  • A. T. Mamataeva Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
  • O. A. Zubova Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
  • A. Zh. Khamitov Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

Abstract

Берілген мақалада сынаппен улану кезіндегі антиоксидантты каталаза ферментінің және эритроциттердің асқын тотығу резистенттілігінің зерттеу нәтижелері келтірілген. Алынған нәтижелерден антиоксидантты жүйенің негізгі кілті болып саналатын каталаза ферменті белсенділігінің азайғандығы және эритроциттердің асқын тотығу резистенттілігінің төмендейтіндігі анықталды, ол клетка мембранасындағы бос радикалдардың көбеюімен байланысты екендігі белгілі. Жалпы алғанда, бұл организм төзімділігін айтарлықтай төмендетеді. Біршама қауіпті токсиканттардың бірі болып саналатын сынаптың адам және жануарлар организміне қолайсыз әсер ететіндігі белгілі. Сондықтан қоршаған ортаға сынаптың түсу жолдары көп болып саналады, демек адамдар сынаптың әсеріне күнделікті өмір тіршілігінде, кәсіби қызметте, сондай-ақ жазатайым апатты жағдайлардың себебінен ұшырасады. Тірі организмдердің сынаппен улану салдарын зерттейтін жұмыстардың көптігіне қарамастан, сынап қосылыстарының улы әсер етуінің механизмін зерттеу және оның тұрғындар денсаулығын қорғаудағы міндеттерін шешу үшін қажетті екендігі берілген мақаланың өзектілігін негіздейді.В статье исследуется влияние ртутной интоксикации на перекисную резистентность эритроцитов и активность антиоксидантного фермента каталазы. Показано, что ртуть уменьшает активность одного из ключевых антиоксидантных ферментов – каталазы и снижает перекисную резистентность эритроцитов, и это, несомненно, связано с увеличением концентрации свободных радикалов в клеточных мембранах. Это приводит к снижению резистентности организма.Известно, что ртуть является одним из наиболее опасных токсикантов, оказывающих неблагоприятное влияние на организм человека и животных, поскольку источников поступления ртути в окружающую среду много, население подвергается влиянию ртути в повседневной жизни, в профессиональной деятельности и при случайных аварийных воздействиях. Несмотря на многочисленные исследования последствий ртутной интоксикации живых организмов, исследование механизмов токсического действия ртути и ее соединений необходимо для решения задач по охране здоровья населения, что обуславливает актуальность данной статьи. 

References

1 Козин Л.Ф. Физикохимия и металлургия высоко чистой ртути и ее сплавов. – Киев, 1992.
2 Захаров Л.Н. Техника безопасности в химических лабораториях. – Л.: Химия, 1991.
3 Балашов В.Е. Токсиколого-гигиеническая оценка инсекто фунгицидамеркурана: автореф. дисс….канд. мед. наук. –Киев, 1990. – С. 195.
4 Мельников С.М. Металлургия ртути. – М., 1971.
5 Трахтенберг Т.М., Коршун М.Н. Ртуть и ее соединения в окружающей среде. –Киев, 1990.
6 Saric М. Health effects studies related to occupational and environmental exposure // Arh Hig Rada Toksikol. – 1999. – Vol.
50, № 3. – P. 309-326.
7 Efroymson R.A., Murphy D.L. Ecological risk assessment of multimedia hazardous air pollutants: estimating exposure and effects // Sci. Total Environ. – 2001. – Vol.274. – № 37. – Р. 219-230.
8 МудрыйИ.В. Эколого-гигиенические аспекты загрязнения почвы кадмием // Гигиена и санитария. – 2003. – №1. – С. 32-35.
9 Ершов Ю.А., Плетенева Т.В. Механизмы токсического действия неорганических соединений. – М.: Медицина, 1989. – 272 с.
10 Оксенгендлер Г.И. Яды и организм. – СПб., 1991. – 320 c.
11 Ким А.М. Органическая химия. – Новосибирск: Сибирское университетское издательство, 2002. – 972 с.
12 Руководство по классификациям заболеваний / под общей редакцией И.Р. Куллмагамбетова, К.А. Алихановой. – Караганда, 2009. – 2 т.
13 Артомонова В.Г., Мухин Н.А. Профессиональные болезни: учебник. – 4-е изд. – М.: Медицина. 2004. – 480 с.
14 Абдрасилов Б.С. Молекулярные механизмы действия тритерпеновых гликозидов даммаранового ряда на структурно- функциональное состояние мембран и клеток: автореф. дисс….докт. биол. наук: 14.00.31., 03.00.02. – М., 1997. – 44 с.
15 Покровский А.А., Абрарова А.А. К вопросу перекисной резистентности эритроцитов // Вопр. Питания. – 1964. – № 16. – С. 44-49.

1 Kozin L.F. Fizikohimija i metallurgija vysokochistoj rtuti i ee splavov. – Kiev, 1992.
2 Zaharov L.N. Tehnika bezopasnosti v himicheskih laboratorijah. – L.: Himija, 1991.
3 Balashov V.E. Toksikologo-gigienicheskaja ocenka insektofungicida merkurana: avtoref. diss….kand. med. nauk. – Kiev,1990. – S. 195.
4 Mel’nikov S.M. Metallurgija rtuti. – M., 1971.
5 Trahtenberg T.M., Korshun M.N. Rtut’ i ee soedinenija v okruzhajushhej srede. –Kiev, 1990.
6 Saric M. Health effects studies related to occupational and environmental exposure // Arh Hig Rada Toksikol. – 1999. – Vol.50, № 3. – P. 309-326.
7 Efroymson R.A., Murphy D.L. Ecological risk assessment of multimedia hazardous air pollutants: estimating exposure and effects // Sci. Total Environ. – 2001. – Vol.274. – № 37. – R. 219-230.
8 Mudryj I.V. Jekologo-gigienicheskie aspekty zagrjaznenija pochvy kadmiem // Gigiena i sanitarija. – 2003. – №1. – S. 32-35.
9 Ershov Ju.A., Pleteneva T.V. Mehanizmy toksicheskogo dejstvija neorganicheskih soedinenij. – M.: Medicina, 1989. – 272 s.
10 Oksengendler G.I. Jady i organizm. – SPb., 1991. – 320 c.
11 Kim A.M. Organicheskaja himija. – Novosibirsk: Sibirskoe universitetskoe izdatel’stvo, 2002. – 972 s.
12 Rukovodstvo po klassifikacijam zabolevanij / pod obshhej redakciej I.R. Kullmagambetova, K.A. Alihanovoj. – Karaganda,2009. – 2 t.
13 Artomonova V.G., Muhin N.A. Professional’nye bolezni: uchebnik. – 4-e izd. – M.: Medicina. 2004. – 480 s.
14 Abdrasilov B.S. Molekuljarnye mehanizmy dejstvija triterpenovyh glikozidov dammaranovogo rjada na strukturnofunkcional’noe sostojanie membran i kletok: avtoref. diss….dokt. biol. nauk: 14.00.31., 03.00.02. – M., 1997. – 44 s.
15 Pokrovskij A.A., Abrarova A.A. K voprosu perekisnoj rezistentnosti jeritrocitov // Vopr. Pitanija. – 1964. – № 16. – S. 44-49.
Published
2016-04-29
How to Cite
MAMATAEVA, A. T.; ZUBOVA, O. A.; KHAMITOV, A. Zh.. Атмосфералық ауаның сынаппен улануы кезіндегі организм төзімділігінің өзгеруі. KAZNU BULLETIN ECOLOGICAL SERIES, [S.l.], v. 43, n. 1/1, apr. 2016. Available at: <http://bulletin-ecology.kaznu.kz/index.php/1-eco/article/view/719>. Date accessed: 23 oct. 2017.

Keywords

эритроцит; хлорлы сынап; гемолиз; асқын тотығу; төзімділік; эритроцит; ртуть; гемолиз; перекисное окисление; резистентность.