ECOLOGICAL AND BIOLOGICAL CHARACTERISTICS AND ASSESSMENT OF THE CURRENT STATE OF THE SPECIES HYLOTELEPHIUM EWERSII (LEDEB.) H. OHBA AND PHEDIMUS HYBRIDUS (L.) 'T HART. IN THE FLORA OF THE KASTEK GORGE OF THE ILE ALATAU

Tatyana Kobylina; Bekzat  Tynybekov; Maral Mussina; Laura  Koibasova; Elmira  Boribay; Ussen  Kurmanbay; Zoya  Umirbayeva; Zhadyra Ashirova

doi:10.26577/EJE.2024.v81.i4.a9

Авторлар

Татьяна Кобылина Әл-Фараби атындағы қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-2174-4140
Бекзат Тыныбеков Әл-Фараби атындағы қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0009-0003-6176-2113
Марал Мусина Әл-Фараби атындағы қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0009-0002-8530-9180
Лаура Койбасова Генетика және физиология институты, Қазақстан, Алматы https://orcid.org/0000-0002-9898-3580
Эльмира Бөрібай Нархоз университеті Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-4776-0536
Усен Курманбай Ж.Тәшенев атындағы университеті, Шымкент, Қазақстан https://orcid.org/0009-0004-5167-4934
Зоя Умирбаева Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0009-0004-2020-7890
Жадыра Аширова Әл-Фараби атындағы қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-3887-6724

DOI:

https://doi.org/10.26577/EJE.2024.v81.i4.a9

Аңдатпа

Мақалада Hylotelephium ewersii (Ledeb.) H. Ohba (бұрын Sedum ewersii Ledeb.) және Phedimus hybridus (L.) 't Hart (сонымен қатар Sedum hybridum L. және Aizopsis hybrida (L.) Grulich) түрлерінің популяцияларының қазіргі жағдайын және осы түрлердің Іле Алатауындағы ценопопуляцияларының флористикалық құрамын зерттеуге арналған. Іле Алатауының Қастек шатқалындағы H. ewersii және P. hybridus популяцияларының биологиясын, олардың тіршілік формаларының әртүрлілігін және нақты экологиялық және экологиялық реакцияларын зерттеу және талдауы, ценоздық жағдайы берілген. H. ewersii және P. hybridus түрлерінің маусымдық даму ырғақтары олардың тұрақтылығын және Іле Алатауының ландшафттық таулы белдеуінің жағдайына жоғары бейімділігін көрсетті. Зерттеулер H. ewersii және P. hybridus табиғи ценопопуляцияларының күрт континенттік жағдайында ұзақ мерзімді, тұрақты өмір сүруге бейімделуін анықтауға және олардың қазіргі жағдайын бағалауға мүмкіндік берді. Мақалада H. ewersii және P. hybridus түрлерінің популяцияларының флорасына таксономиялық, экологиялық және географиялық талдау жасалған. Зерттелген H. ewersii және P. hybridus түрлері шөптесін суккулентті-жапырақты жерге төселіп өсу моделімен сипатталатын поликарпты өсімдіктердің өмірлік формасына ие, бұл түрлердің қайта өсетін бүршіктерінің орналасуына байланысты биоморфты хамефиттерге жатады.