Қазақстанның төмен рангті көмірлеріндегі автохтонды микробтық қауымдастықтардың таксономиялық құрамы және олардың геохимиялық сипаттамалармен байланысы
DOI:
https://doi.org/10.26577/EJE201140126Аңдатпа
Көмірді микроорганизмдер арқылы өңдеу дәстүрлі химиялық өңдеу әдістеріне экологиялық тұрғыдан орнықты балама болып табылады. Бұл зерттеуде Illumina MiSeq технологиясы арқылы 16S рРНҚ генін секвенирлеу әдісін қолдана отырып, Қазақстанның үш төмен дәрежелі көмір үлгісіндегі – Шөптікөл (Павлодар облысы), Қарағанды және Қияқты (Ұлытау облысы) – микробтық әртүрлілік зерттелді. Барлығы 209 348 нуклеотидтік тізбек алынып, зерттелген үлгілерде 78-ден 2121-ге дейін операциялық таксономиялық бірлік (OTU) анықталды. Көмір микробиотасының құрамында Pseudomonadota, Actinomycetota, Bacillota және Bacteroidota филумдарының өкілдері басым болды. Шеннон әртүрлілік индексінің мәндері (2,95–4,62) микробтық әртүрліліктің орташа және жоғары деңгейін көрсетті, бұл ретте ең жоғары әртүрлілік Қарағанды көмірінің үлгісінде анықталды. Басым туыстардың қатарында көмірсутектер мен полиароматты қосылыстарды ыдырату қабілетімен белгілі Pseudomonas, Arthrobacter, Acinetobacter, Massilia және басқа да микроорганизмдер анықталды. Қарағанды көмірінде Acidiferrimicrobium sp. жаңа туысы өкілдерінің ерекше басым болуы, сондай-ақ pH мәнінің төмендігі мен күкірт мөлшерінің жоғарылығы ацидофильді және металдарға төзімді таксондардың болуы мүмкін екенін көрсетеді. Жалпы алғанда, зерттелген көмір үлгілерінде анықталған автохтонды микробтық консорциумдардың биодесульфуризация, көмірдің биотрансформациясы және көмір мен металдар әсерінен ластанған аумақтарды экологиялық қалпына келтіру процестерінде қолданылу әлеуеті бар.
Түйін сөздер: микробтық әртүрлілік, көмір, микробиота, көмірді өңдеу.








