РАДОН В ВОДНЫХ ОБЪЕКТАХ ДОЛИНЫ РЕКИ ШУ. - АЛЬКЕНОВА, Г. Т.; АБИШЕВ, Т. Б.; КУЯНОВА, Е. Ю.; БУРКИТБАЕВ, М. М. (Eurasian Journal of Ecology, 2016)
Сұйық-сцинтилляционды бета-спектрометрияны пайдалану арқылы Шу өзені алқабындағы су объектілерінде радон мен оның қысқа өмір сүретін ыдырау өнімдерінің активтілік мəндері анықталды.Зерттелетін су үлгілерінен анықталғанындай, радон мөлшері Шу өзенінің төменгі ағысы бойымен жоғарылап, жинақтаушы қызметін атқаратын. Тасөткел су қоймасында максималды мəнге ие болады. Математикалық модельдеу əдісі бойынша көрсетілгеніндей, адам ағзасына түскен радонның 15% - ы жұмсақ органдарда жинақталады. Зерттелетін аумақта өмір сүретін тұрғындардың ластанған судан алатын жылдық дозасы 0,03 мЗв/жыл құрайды. Жылдық доза математикалық модельдеу əдісі бойынша есептелді.The values of radon and its daughter products in water of Shu River valley have been received, using liquid scintillation spectrometry. The radon concentration naturally increases in investigated water samples downstream the Shu River, reaching the maximum value in the Tashutkolsky basin. The radon and its daughter products in a humanbody of 15 % are in soft tissues have been calculated by a mathematical modeling method. The annual dose from radon and its daughter products calculated by a mathematical modeling method received by the residents living in Shu river valley is 0,03 mSv/year.С использованием жидкостно-сцинтилляционной бета-спектрометрии, были получены значения активности радона и короткоживущих продуктов его распада в водных объектах долины реки Шу. Отмечено, что содержание радона в исследуемых водных образцахзакономерно возрастает вниз по течению реки Шу, достигая максимального значения в Тасоткольском водохранилище, выполняющего роль накопителя. Методом математического моделирования показано, что при поступлении радона и его ПРР в организм человека 15% находится в мягких тканях. Радон из крови поступает в скелет, в количестве 50% и около 30% от его количества осаждается в печени, остальное выводится с мочой. Годовая доза, вычисленная методом математического моделирования с учетом метаболизма радона и его продукты распада (ПРР), получаемая жителями, проживающими на исследуемой территории долины реки Шу, от загрязненной воды составляет 0,03 мЗв/год.