Жаңаөзен қаласы аймағындағы сарқынды су тұндырғышының жиынтық ластануын бағалау

Аңдатпа

Мақалада тұндырғыштың ластану дәрежесінің нәтижелері келтірілген, ластанудың
гидрохимиялық индексі есептелген. Жаңаөзен мұнайшылар қаласында қалалық кәріздік тазарту
құрылыстарының жеткіліксіз тазартылған ағызынды сулары (АС) ішінара топырақ үйілген жер
сыйымдылығын білдіретін тұндырғышқа ағызылады. Тұндырғышта үнемі әр түрлі ластану
деңгейіндегі ағынды сулар бар, олар белгілі бір “сыни” уақытқа дейін болады. Ағызынды су
тұндырғышының рөлі ерекше, қала шегінде бола отырып, іс жүзінде “техногендік” объект халық
үшін “сыни” экологиялық және санитарлық-эпидемиологиялық жағдайды құру көзі болып
табылады. Су мен төменгі шөгінділердің сынамалары ауыр металдардың құрамына (Cu, Cd, Zn,
Cr3+) талданды. Төменгі шөгінділердегі CR, Cu, Fe, Zn және As металлоидтарының жалпы құрамын
анықтау үшін ластанудың жалпы көрсеткіші есептелді. Төменгі шөгінділердің ауыр металдармен
ластану дәрежесін объективті бағалау үшін ZC жалпы ластануының бірнеше көрсеткіштері
қолданылды. Тұндырғыш тоғандарда (буферлік тоғандар), ластаушы заттар концентрациясы,
өлшенген заттар мен төменгі шөгінділердің жоғарғы қабаттарында су бағанында еріген заттардың
концентрациясынан әлдеқайда жоғары. Жаңаөзен қаласының шегінде орналасқан, оны қауіпті
объектіге айналдыратын тұндырғыштың жиынтық ластануының есебін бағалау нәтижелері суды
тазартудың экономикалық тұрғыдан тиімді және экологиялық таза тәсілін әзірлеуге мүмкіндік
береді.
Түйін сөздер: тұндырғыш, түптік шөгінділер, ағынды сулар, ауыр металдар.