ДДТ метаболиттерінің арпа микроспорогенезіне әсері
Кілт сөздер:
пестицид, арпа, өну қарқыны, микроспорогнез, цитогенетика, мейоздық бөлінулер, редукциялық бөліну, эквациялық бөліну, пестициды, ячмень, всхожесть, микроспорогенез, мейоз, редукционная деления, эквационная деления.Аңдатпа
Өсімдіктердің биологиясы мен биотехнологиясы институтында Қазақстанның пестицидтермен ластанған территориялары зерттелуде. Бұл мақалада сол жерлердегі хлорорганикалық пестицидтердің топырақ құрамында анықталған концентрацияларының ықпалдары лабораториялық жағдайда тек серіліп, арпаның Одесский100 сортының өну қарқыны мен микроспорогенезіне әсерін алғашқы рет зерттеу корытындылары келтірілген. Хлорорганикалық пестицидтер 2,4 ДДД (дихлордифенилдихлорэтан) 4,4 ДДЭ (дихлордифенилдихлорэтилен) 100 мкг/кг (ШРК), 800 мкг/кг және 1800 мкг/кг концентрацияларында арпаның Одесский 100 тұқымының далалық өнуін бақылаумен салыстырғанда 35 есе төмендетті, яғни тежеуші әсер етті. Хлорорганикалық пестицидтер ДДТның метаболиттері 2,4 ДДД, 4,4 ДДЭнің әртүрлі дозаларымен өңделген арпа тұқымдарының мейоздық бөлінуінің екі кезеңінде де хромосомдық бұзылу лар туғызды, олардың жиілігі препарат дозаларына тікелей байланыста болды.
Хлорорганические пестициды 2,4 ДДД (дихлордифенилдихлорэтан) 4,4 ДДЭ (дихлордифенилдихлорэтилен) в концентрациях 100 мкг/кг (ПДК), 800 мкг/кг и 1800 мкг/кг полевую всхожесть ячменя сорта Одесский 100 снизили в 35 раз по сравнению с контрольными вариантами. Хлорорганические пестициды метаболиты ДДТ – 2,4 ДДД (дихлордифенилдихлорэтан) 4,4 ДДЭ (дихлордифенилдихлорэтилен) и в обеих стадиях деления мейоза вызывали хромосомные перестройки, частота перестроек имела прямую зависимость от концентраций обработки препаратами.
