«Каспий Цемент» цемент зауыты ауданындағы Оңтүстік Шетпе бор кен орнындағы топырақтың жай-күйін экологиялық бағалау

Аңдатпа

2014-2018 жылдары «Каспий Цемент» зауыты ауданындағы Оңтүстік Шетпе бор кен орнындағы
топырақтың жай-күйін бағалау нәтижелері берілген. Мониторинг кезеңінде 0-20 см тереңдіктен
80-нен астам топырақ сынамалары алынды. Ауыр металдар плазмалық атомизациялы атомдықабсорбциялық спектрометрия әдісімен, ААС МГА-915 пайдалана отырып анықталды, олардың
мазмұны бар ШМК нормаларымен салыстырылды. 2018 жылы ПП-1 топырағында мыс және
никель бойынша ШМК (2,6 және 2,3 ШМК) артуы байқалды. ПП-2 бор карьері ауданында кадмий
2017 жылы 2,02 ШМК және 2018 жылы 2,05 ШМК болды. Мышьяк бойынша 2016 ж., 2017 ж.
және 2018 жылдары ШМК 1,3-2,7 ШМК артуы тіркелді. Ауыр металдар концентрациясының
максималды коэффициенті кадмий және қорғасын үшін белгіленген Кк (Cd) = 4,2, Кк (Pb) =
4,02 ПП-2 (карьерге жол), бұл ретте ПП-1(өндірістік алаңдарда) Кк (Cd) = 3,5 көрсеткіші төмен
болды, бірақ хром үшін Кк (Cr) = 3,2. Топырақтың ластануы болмашы, зерттелген металдармен
ШМК асып кетуі 3 ШМК-ден артық емес, бірақ Кк (Cd, Pb, Cr) элементтерінің шоғырлану деңгейі,
сондай-ақ ПП-1 (4,0) және ПП-2 (3,4) никельдің Кт (Ni) техногендік коэффициенті жоғары,
осыған байланысты топырақтың тұрақты экологиялық мониторингін ұйымдастыру қажет.
Түйін сөздер: бор кенорны, топырақ, ауыр металдар, экологиялық бағалау.