(untitled) (ҚазҰУ хабаршысы. Экология сериясы, 2019)
Күріштің қауызынан (КҚ) кремнийді өндіру – қазіргі зерттеу саласында негізгі орын алып жатқан үрдіс. Көптеген КҚ қалдық ретінде қарастырылып, өртелуде. Бұл қалдықтар тұтанып өртке әкелуі мүмкін және одан бөлінетін түтін мөлшері қоршаған ортаны ластауы ықтимал. КҚ-ның қалдықтарынан шығатын шаң, жақын елдімекенде тұратын адамдарда тыныс алу жолдарының ауруын тудыруы мүмкін. Жану жағдайына, пештің түріне, күріштің алуан түрлігіне, климатқа және басқа да құрамдарға байланысты құрамында 10-20% кремний тотығы және басқа да органикалық қосылыстары бар, КҚ-ның күлі түзіледі. Көптеген елдерде, соның ішінде, Қазақстанда, әртүрлі өндірістерде кең қолданыста болатын, аморфты кремний тотығын тұтыну көлемінің артуы себебінен КҚ-нан кремний тотығын өндіру технологиясын дамыту танымал болып келеді. Осыған байланысты бұл жұмыста КҚ-нан кремний тотығын алу және оның жалпы сипаттамалары қарастырылады. Келесідей нәтижелер келтірілген: рентгендік дифракция (XRD), инфрақызыл спектроскопия (IR), КҚ-ден алынатын кремнийдің FTIR спектрлері, сондай-ақ термограммалар және SEM бейнесі берілген. SiO2 тазалығы шамамен 99,5% құрайды. Жалпы алғанда, КҚ кремний негізіндегі материалдарды өндіру үшін арзан шикізат болып табылады. Түйін сөздер: күріш қауызы, нанобөлшектер, кремний тотығы, тұз қышқылы, аморфты кремний.