(untitled) (ҚазҰУ хабаршысы. Экология сериясы, 2020)
Мақалада экстремалды жер асты жағдайларынан бөлініп алынған микроорганизмдерді дақылдау кезінде әктас кеуектілігінің өзгеру нәтижелері берілген. Зерттеуде қолданған биообъектілер – жоғары мұнай сұйылтушы және мұнайығыстырушы белсенділікке ие, ал мұнайдың карбонатты коллекторының моделі ретінде әктастың түрі – бор алынды. Микробтық метаболиттер – қышқылдар мен спирттер – карбонатты таужыныстарды ерітеді, тұздың түсуіне жол бермейді, кеуектілікті, мұнайдың қозғалғыштығын және пласт өткізгіштігін жоғарылатады. Зерттеудің мақсаты – 45 0С температурада 30 тәулік бойы мұнай пласт суларында микроорганизмдерді дақылдаудан кейін әктастың ашық кеуектілігінің өзгеруін зерттеу болып табылады. Жүргізілген зерттеу нәтижесінде жоғары мақсатты белсенділікке ие (қышқыл-, газтүзу және мұнайэмульсиялау қасиеті) барлық 8 бактерия дақылдары әктастың кеуектілігін 6,5-15,3 %-ға дейін арттыруға қабілетті екендігі анықталды. Әктас саңылауларын максималды кеңейту қабілетіне Bаcillus sp. КБ-4 және Bаcillus cereus КБ-2 дақылдары ие екендігі көрсетілді, солай материалдың ашық кеуектілік коэффициенті 48,5% және 48,6%-ға дейін өсті (бастапқы көрсеткіштер – 33,8% және 33,3%), сәйкесінше. Мұнайпласт суларында микроорганизмдерді дақылдау барысында әктастың кеуектілігінің зерттеу нәтижесінде келесі екі бактерия дақылдары – Bаcillus sp. КБ-4 және Bаcillus cereus КБ-2 іріктеліп алынды және олар мұнай шығаруды жоғарылатудың микробиологиялық әдістерді құрастыруында перспективті объектілер ретінде ұсынады. Түйін сөздер: микроорганизмдер, мұнай шығаруды жоғарылату, кеуектілік, әктас, қышқылтүзуші.