(untitled) (ҚазҰУ хабаршысы. Экология сериясы, 2022)
Ауыл шаруашылығында қолданылатын заманауи технологиялар негізінен өсімдіктерді қорғаудың химиялық құралдарын қолдануға негізделген,бұл сөзсіз өндірілетін өнім мен қоршаған ортаның ластануына әкеледі. Осыған байланысты өсімдіктердің өсуі мен дамуын жақсартатын микроорганизмдерді қолдануға негізделген экологиялық қауіпсіз биологиялық өнімдерді әзірлеу және қолдану қазіргі өсімдік шаруашылығының өзекті міндеті болып табылады. Қазіргі уақытта өсімдіктерге пайдалы қасиеттердің жиынтығы бар микроорганизмдер әдетте PGPM ретінде белгіленеді (Plant growth-promoting microorganisms – Өсімдіктердің өсуіне ықпал ететін микроорганизмдер). Микроорганизмдер тобын практикалық қолдану үшін осы перспективалы зерттеулер үлкен қызығушылық тудырады. Әр түрлі таксономиялық топтардың PGPМ арасында өсімдіктерге пайдалы қасиеттердің кең спектрімен ерекшеленедімикромицеттер. Олар өсімдіктерді фитопатогендерден биологиялық қорғауды, сондай-ақ өсімдіктердің өсуін ынталандыратын және өнімділігін арттыратын биологиялық өнімдерді әзірлеуге арналған агробиотехнологияның әлеуетті нысандары болып табылады. Мақалада өсімдіктердің өсуін жақсартатын және олар үшін қоректік элементтердің қолжетімділігін арттыру қабілеті бар Қазақстанның дәнді жәндік дақылдарының агроценоздарынан бөлінген микромицеттер штаммдарын іріктеу жөніндегі деректер келтірілген. Жүргізілген скрининг нәтижесінде 44 штаммнан ең жоғары белсенділікті көрсеткен және бірден бірнеше құнды қасиеттерге ие 2 штамм таңдалды.Таңдалған тиімді микромицеттер Өсімдіктердің физиологиялық процестеріне (морфометриялық көрсеткіштер мен фотосинтез) оң әсер етті, сонымен қатар қоректік заттардың (фосфор мен калий) қолжетімділігін арттырды. Түйінді сөздер: калийдің еруі, микромицеттер, өсуді ынталандыратын белсенділік, фосфатмобилизация.