Бражникова Е.В., Мукашева Т.Д., Игнатова Л.В. Количественный состав комплексов микромицетов в почвах агроценозов: Казахский национальный университет имени аль-Фараби, Казахстан, г. Алматы (ҚазҰУ хабаршысы. Экология сериясы, 2018)
Топырақ микромицеттері барлық биоценоздарда кездеседі, олар детритальды тізбектердіңмаңызды бөлігі болып табылады және экожүйелердің бірқатар негізгі функцияларын орындайды:органикалық заттардың ыдырауы мен қоректік процестерінің айналымына қатысуы, топырақтыңқұрылу үрдісінде және басқа топырақ ағзаларының түрлерінің құрылымын және функционалдықбелсенділігін реттеу. Топырақ микромицеттерінің экологиялық маңыздылығына қарамастан,олар организмдердің жеткілікті зерттелмеген тобы болып қала береді.Бұл жұмыстың мақсаты агроценоздар топырақтарында микромицет кешендерінің сандыққұрамын зерттеу болды. Зерттеудің негізгі бағыттары: астық және жем-шөп дақылдарыныңагроценоздар топырақтарындағы саңырауқұлақтар мен ашытқылардың санын анықтау,өңделмеген (тазартылған) топырақтардағы микромицеттер санын және агроценоздың егістіктопырақтарын салыстыру, ауылшаруашылық дақылдарының топырағында микобиотаттың бөлінуерекшеліктері мен үлгілерін анықтау Жұмыстың ғылыми-практикалық маңызы. Соя, арпа, люцерна, рапс, сафлора, тәтті жоңышқажәне саинфиннің 7 астық және жем-шөп дақылдарының агроценозының топырақтарындамикромицеттердің сандық құрамы мен таралуы туралы ақпарат алынды.Зерттеудің әдістемесі. Топырақ үлгілерінен микромицеттерді оқшаулау топырақсуспензиясының элективті қоректік ортаға себу арқылы жүзеге асырылды. Сандық есептеулерөсірілген колонияларды санау арқылы жүргізілді, содан кейін 1 г топырақтың қайта есептелуіжүргізілді.Басты нәтижесі. Дәнді дақылдардағы мицилиальдық саңырауқұлақтардың мөлшері(324,3 ± 12,2)×103 (647,5 ± 22,3)×103 КОЕ/г топырақты диапазонда өсірілді, олардыңтопырақ саны (312,4 ± 11.3)×103 КОЕ/г топырақта. Егістірілген топырақтардағы ашытқы саны(64,6 ± 2,1)×103-ден (212,4 ± 6,5)×103 КОЕ/г топырақта болды. Агродақылдарының астындатопырақта мұқиятталмаған топыраққа қарағанда микобиаттың көп мөлшері табылған. Жоғарғықабаттар топырағының (0-10 см) қалыңдығы микромицеттердің таралуы және олардың топыраққатерең енуімен азаюы анықталды. Өсімдіктердің түрі микромицеттердің сандық құрамына елеусізәсер етті. Саңырауқұлақтардың ең көп саны соя, жоңышқа және саинфиннің астында орналасқантопыраққа тән; ашытқылардың ең көп мөлшері жоңышқа агроценозының топырақ үлгілеріндекездеседі. Зерттелген барлық нұсқаларда саңырауқұлақтардың көптігі мен ашытқы мөлшері аз.Зерттеудің мәні. Бұл жұмыс топырақ микромицеттерінің таралуын зерттеуге ықпал етеді.Деректер «Турген» агроөнеркәсіптік фирмасының ауланбаған топырақ пен агроценоздытопырақтарында саңырауқұлақтар мен ашытқылардың молдығына және бөлінуіне байланысты.Қазақстандағы топырақтағы микромицеттердің таралуы туралы жинақталған ақпараттаркөлемі қазіргі уақытта жеткіліксіз болып келеді, бұл зерттеулердің нәтижелерін және алынғаннәтижелерді анықтайды.Практикалық маңызы, қорытындылар. Сапрофит топырағы микромицет жиынтығы жиналды.Түйін сөздер: микромицеттер, саны, топырақ, агроценоз