Шокатаева Д.Х., Савицкая И.С., Кистаубаева А.С., Абдулжанова М.А., Талипова А.Б. Структурные и механические свойства бактериальной целлюлозы, полученной при культивировании продуцента на средах с производственными отходами: Казахский национальный университет имени аль-Фараби, Казахстан, г. Алматы (ҚазҰУ хабаршысы. Экология сериясы, 2018)
Бактериалды целлюлоза (БЦ) – биомедицинада, электротехникада, тағам және тоқымаөнеркәсібінде кеңінен қолдануға мүмкіндік беретін ерекше қасиеттерге ие келешегі барбиополимер. Жұмыстың мақсаты ауылшаруашылық және тағамдық қалдықтардан жасалғанорталарда штамм-продуцентті өсіру арқылы бактериалды целлюлозаның биосинтез өнімділігінанықтау болып табылды. Берілген жұмыста түрлі дақылдық орталардың штам өнімділігі жәнеБЦ-ның құрылымдық қасиеттеріне әсері зерттелді. Агро және тағам өнеркәсібінің қалдықтарынанегізделген 3 түрлі ферментациялық орталар қолдандық. Штамның өнімділігі гравиметриялықәдіспен БЦ-ның биомасса шығымы мен салмағына қарай бағаланды. БЦ қабықшасыныңморфологиясын СЭМ әдісімен, ал механикалық сипаттамаларын «Instron» үзуші машинасындазерттедік. 8,21+0,02 г/л БЦ-ның максималды өнімі продуценттің қант өндірісінің қалдығы,яғни меласса бар ортада болды. HS классикалық ортада және өндіріс қалдықтары негізіндегіорталарда түзілген материалдар үлкен беттік ауданы бар өзара байланысты борпылдақматрицалық құрылымға ие болды. Мелассасы бар ортада түзілген БЦ-ның қабықшасындағымикро- (15-35 нм) және макрофибриллалар (50-150 нм) жоғары механикалық беріктік (үзілугеберіктік: 37,12+0,2; салыстырмалы ұзару: 3,28+0,2 %) беретін жіп тәрізді талшықтарға бірігеді.Түйін сөздер: бактериалды целлюлоза, ферментациялық орта, Gluconacetobacter xylinus,өндіріс қалдықтар