Тұрақты даму мәнмәтінінде Қазақстандағы Сиверс алмасының (Malus sieversii) маңызды зиянкестері (ҚазҰУ хабаршысы. Экология сериясы, 2019)
Мақала Қазақстанда Сиверс алмасын (Malus sieversii) сақтау мәселелеріне арналды. Жабайыалма ағашы Қазақстанның оңтүстігі мен оңтүстік-шығысындағы таулы ландшафттардың негізгіорман құратын түрлерінің бірі болып табылады. Сиверс алмасы отандық және шетелдік ғалымдарүшін ерекше қызығушылық тудырады, өйткені ол ерекше құнды, Сиверс алма ағашының табиғиекпелері әлемдік өсімдік қауымдастығында теңдесі жоқ. Олар алма ағашының мәдениетін сақтаужәне дамыту үшін әлемдегі жалғыз табиғи генетикалық негіз ретінде ғаламдық жаһандық маңызғаие деп танылды. Өкінішке орай, соңғы жарты ғасырда бұл түрдің саны айтарлықтай азайғандықтан,алмалы ормандардың маңыздылығы оларды қорғауды күшейтуді және қатерлерден қорғаубойынша шаралар жүйесін әзірлеуді талап етеді. Қазіргі таңда бұл түрге ауқымды зиян келтіретіннегізгі қауіп-қатердің бірі зиянкестер болып табылады. Осыған байланысты, мақалада жаппайкөбейіп кеткен, елеулі экономикалық залал келтіретін зиянкестердің арасындағы ең маңыздыжәне басым түрлерге қысқаша шолу берілген. Мақалада Сиверс алма ағашының қазіргі жайкүйі бағаланды және таралу аумақтары талданды. Сондай-ақ жабайы алма ағаштарының зерттеудәрежесі және алма популяциясының төмендеуіне әсер ететін қауіптер қарастырылды.Түйін сөздер: Сиверс алмасы, зиянкестер, Іле Алатауы, Жоңғар Алатауы.