Оксидативті стресс пен антирактық агенттер әсерінен ДНҚ молекуласында пайда болған тізбекаралық айқасқан байланыстардың репарациясы (ҚазҰУ хабаршысы. Экология сериясы, 2019)
Аңдатпа. Химиялық агенттердің әсерінен екі комплементарлы ДНҚ тізбектері бір-бірімен,сутектік байланыс емес, ковалентті байланысқан жағдайда тізбекаралық айқасқан байланыстар(ICL) пайда болады. Сондықтанда ICL, транскрипция, репликация және ДНҚ рекомбинациясысияқты клетканың тіршілігіне маңызды процестерді тежеп, клетканың апоптоз жолына түсуінесебеп болады. Осыған орай, цисплатин және митомицин С сияқты химиялық агенттер рак жәнегиперплазиялық ауруларына қарсы химиотерапия саласында кеңінен қолданылады. Алайда,ICL-ің цитотоксикалық әсеріне қарсы тұратын клеткаішілік процестер, сонымен қатар ДНҚрепарациясының механизмдері химиотерапиялық өңдеулердің емдік әсерін шектеп отыр. Осымақалада, біздер ICL түзетін бірнеше заттардың қасиеттерін, сонымен қатар түзілген ICL-діңрепрациялану механизмі туралы соңғы деректерді талқылаймыз. Соңғы кездері жарияланғандеректер, ICL-дің пайда болу механизмдері мен клетканың ICL-ге қатысты жауабы туралытүсінігімізді кеңейтті. ICL зақымдалулардың репарациялану сипаттамалары еш өзгеріссізболғанымен, ICL-дің түрлеріне қатысты жаңа репарациялану механизмдері айқындалып жатыр.Осы, ДНҚ молекуласындағы ICL түрлеріне қатысты репарациясының механизмі туралы жаңадеректер, ісікке қатысты терапияда ICL түзуші агенттерді пайдаланудың емдік әсерін арттыруғанегіз бола алады деп ойлаймыз.Түйін сөздер: ДНҚ репарациясы, оксидативті стресс, ДНҚ тізбекаралық байланысы