Арал теңізі мен Арал теңізінің оңтүстік аймағының агроэкосистемалары мен олардың мүмкін болатын келешегі (ҚазҰУ хабаршысы. Экология сериясы, 2020)
Арал теңізі мен Оңтүстік Арал теңізі экожүйелерінің эволюциясының тарихы екі кезеңгебөлінеді: Кеш Голоцен және Антропоцен. Арал теңізінің морфологиялық көрсеткіштері ертеантропоценге дейін біршама тұрақты болды, алайда 1960 жылдары басталған оның экожүйесініңдеградациясы басталды. Найзағай және қайтымсыз сипатқа ие болды. 60-шы жылдардан бастапАрал теңізінің тұздылығының жоғарылауы оның биоалуантүрлілігіне зиянды әсер етті, өйткені1980 жылдардың басында оның беткі қабатының 70% және су көлемінің 50%-ы сақталды.Демек, теңіз әлі де тірі организмдердің популяциялары үшін жеткілікті экологиялық мүмкіндіккеие болды. Сонымен қатар, антропоцендегі Оңтүстік Орал өңіріндегі су экожүйелерініңбиологиялық әртүрлілігін сақтау және балық шаруашылығын дамытудың басты мәселесі табиғиқұрғақшылық, климаттың өзгеруі, су сапасының нашарлауы кезінде өте тұрақсыз және тапшысу режимі болып табылады. Әсіресе терминалды көлдер мен су қоймаларының тұздануыбиоәртүрлілік пен биологиялық өнімділіктің төмендеуіне әкеледі. Арал теңізінің болашағытолығымен адамның араласуымен байланысты, алайда гипертұзды су қоймасына айналуымүмкін. Ұлы теңіздің болашағы проблемалы болып көрінеді. Гидроэкожүйелердің тұрақтылығынарттыру үшін ең алдымен қажет: биологиялық әртүрлілікті сақтау және балық шаруашылығындамыту үшін экологиялық талаптарды ескере отырып су ресурстарын басқаруды жетілдіру, судыүнемдейтін суару технологияларын жедел енгізу, қарқынды аквакультура және лакустралықтауарлы егіншілік, аквакультураны әртараптандыру, тұзға төзімді түрлерін енгізу, ғылымизерттеу институттарында және халықаралық ынтымақтастықта.Түйін сөздер: Арал теңізі, Арал теңізі аймағы, Антропоцен, тұздану, балық шаруашылығы.