Ауылшаруашылық қабаттарындағы гумус құрамын өзгертуге антропогендік әсер (ҚазҰУ хабаршысы. Экология сериясы, 2020)
Зерттеу аймағында ауыл шаруашылығын дамыту халықты азық-түлікпен қамтамасыз етуде басты орын алатын басты міндет болып табылады және толығымен топырақ ресурстарын пайдалануға негізделген. Ғылыми негізделген егіншілік жүйесін және агроэкологиялық әлеуетті елемеу егіншілік аймағында топырақты интенсивті пайдалану оның құнарлылығының төмендеуіне әкелді. Сондықтан ғылыми зерттеулердің нәтижелері бойынша жасалған және топырақ жамылғысының жергілікті ерекшеліктерін ескере отырып, жерді пайдалануды дұрыс ұйымдастыру – біздің заманымыздың өзекті мәселесі. Жұмыстың мақсаты – ұзақ мерзімді ауылшаруашылық мақсатындағы топырақтардағы гумустың құрамындағы өзгерістерді зерттеу нәтижелерін жалпылау және талдау. Мақалада Қырғызстанның ауылшаруашылық аймағының топырағындағы гумустың сандық және сапалық құрамы және олардың ауылшаруашылық өнімдерін пайдалану процесіндегі өзгерістері қарастырылады. Талдау негізінде мелиоративті ұсыныстар беріліп, зерттелген топырақтағы гумустың сақталуы мен көбею жолдары көрсетілген. Түйін сөздер: топырақ, гумус, құнарлылық, ауылшаруашылық, дегумификация, биомасса, целина.