Микроорганизмдерді дақылдауда әктастың кеуектілігін зерттеу (ҚазҰУ хабаршысы. Экология сериясы, 2020)
Мақалада экстремалды жер асты жағдайларынан бөлініп алынған микроорганизмдердідақылдау кезінде әктас кеуектілігінің өзгеру нәтижелері берілген. Зерттеуде қолданғанбиообъектілер – жоғары мұнай сұйылтушы және мұнайығыстырушы белсенділікке ие, алмұнайдың карбонатты коллекторының моделі ретінде әктастың түрі – бор алынды. Микробтықметаболиттер – қышқылдар мен спирттер – карбонатты таужыныстарды ерітеді, тұздыңтүсуіне жол бермейді, кеуектілікті, мұнайдың қозғалғыштығын және пласт өткізгіштігінжоғарылатады. Зерттеудің мақсаты – 45 0С температурада 30 тәулік бойы мұнай пласт суларындамикроорганизмдерді дақылдаудан кейін әктастың ашық кеуектілігінің өзгеруін зерттеу болыптабылады. Жүргізілген зерттеу нәтижесінде жоғары мақсатты белсенділікке ие (қышқыл-,газтүзу және мұнайэмульсиялау қасиеті) барлық 8 бактерия дақылдары әктастың кеуектілігін6,5-15,3 %-ға дейін арттыруға қабілетті екендігі анықталды. Әктас саңылауларын максималдыкеңейту қабілетіне Bаcillus sp. КБ-4 және Bаcillus cereus КБ-2 дақылдары ие екендігі көрсетілді,солай материалдың ашық кеуектілік коэффициенті 48,5% және 48,6%-ға дейін өсті (бастапқыкөрсеткіштер – 33,8% және 33,3%), сәйкесінше. Мұнайпласт суларында микроорганизмдердідақылдау барысында әктастың кеуектілігінің зерттеу нәтижесінде келесі екі бактерия дақылдары– Bаcillus sp. КБ-4 және Bаcillus cereus КБ-2 іріктеліп алынды және олар мұнай шығарудыжоғарылатудың микробиологиялық әдістерді құрастыруында перспективті объектілер ретіндеұсынады.Түйін сөздер: микроорганизмдер, мұнай шығаруды жоғарылату, кеуектілік, әктас,қышқылтүзуші.