Жаңаөзен қаласы аймағындағы сарқынды су тұндырғышының жиынтық ластануын бағалау (ҚазҰУ хабаршысы. Экология сериясы, 2020)
Мақалада тұндырғыштың ластану дәрежесінің нәтижелері келтірілген, ластанудыңгидрохимиялық индексі есептелген. Жаңаөзен мұнайшылар қаласында қалалық кәріздік тазартуқұрылыстарының жеткіліксіз тазартылған ағызынды сулары (АС) ішінара топырақ үйілген жерсыйымдылығын білдіретін тұндырғышқа ағызылады. Тұндырғышта үнемі әр түрлі ластанудеңгейіндегі ағынды сулар бар, олар белгілі бір “сыни” уақытқа дейін болады. Ағызынды сутұндырғышының рөлі ерекше, қала шегінде бола отырып, іс жүзінде “техногендік” объект халықүшін “сыни” экологиялық және санитарлық-эпидемиологиялық жағдайды құру көзі болыптабылады. Су мен төменгі шөгінділердің сынамалары ауыр металдардың құрамына (Cu, Cd, Zn,Cr3+) талданды. Төменгі шөгінділердегі CR, Cu, Fe, Zn және As металлоидтарының жалпы құрамынанықтау үшін ластанудың жалпы көрсеткіші есептелді. Төменгі шөгінділердің ауыр металдарменластану дәрежесін объективті бағалау үшін ZC жалпы ластануының бірнеше көрсеткіштеріқолданылды. Тұндырғыш тоғандарда (буферлік тоғандар), ластаушы заттар концентрациясы,өлшенген заттар мен төменгі шөгінділердің жоғарғы қабаттарында су бағанында еріген заттардыңконцентрациясынан әлдеқайда жоғары. Жаңаөзен қаласының шегінде орналасқан, оны қауіптіобъектіге айналдыратын тұндырғыштың жиынтық ластануының есебін бағалау нәтижелері судытазартудың экономикалық тұрғыдан тиімді және экологиялық таза тәсілін әзірлеуге мүмкіндікбереді.Түйін сөздер: тұндырғыш, түптік шөгінділер, ағынды сулар, ауыр металдар.