Экологическое воздействие промышленных выбросов на химический состав, состояние и структуру популяций видов Sedum L., произрастающих в г. Алматы
Ключевые слова:
фитоэкосистема, Sedum acre L., фитохимический состав, биологически активные вещества, фитоэкология, фитохимиялық құрамы, биологиялық белсенді заттар.Аннотация
В статье приводятся экспериментальные результаты авторов по исследованию влияния различных техногенных газообразных выбросов промышленных предприятий г. Алматы на биологические и химические особенности одного из широко используемых возеленении мегаполиса растений – очиткаедкого (Sedum acre L.) семейства Crassulaceae. В исследовании определены наиболее ндежные в фитоэкологическом мониторинге, основные морфометрические маркеры, пригодные для определения уровня кислотных газов и полиметаллической пыли в воздушном бассейне. Проведен качественный и количественный фитохимический анализ на содержание основных групп биологически активных веществ видов Sedum acre L. в зависимости от степени удаленности от промышленных предприятий, имеющих недостаточно эффективную систему очистки газообразных выбросов. Экспериментально обоснованы практические рекомендации о целе сообразности использования изучаемого растения возеленении города, а также о возможности его использовании в биомедицинских целях.
Алматы қаласындағы өндірістің әртүрлі газ тәрізді техногендік қалдықтарының қаланы көгалдандыруда пайдаланылатын Crassulaceae D.C. тұқымдасы өкілі Sedum acre L. өсімдігінің биологиялық және химиялық ерекшелік теріне әсерін зерттеу тәжірибелерінің нәтижелері келтірілген. Зерттеу дефитоэкологиялық мониторингінде сенімді негізгі морфометриялық маркерлері анықталған. Ол морфометриялық маркерлер ауадағы полиметалдық шаңдарды және қышқылды газдардың мөлшерін анықтауға жарамды. Газ тәрізді қалдықтарды тазалауға тиімділігі жеткіліксіз жүйесі бар өндіріс орнының қашықтығына байланысты Sedum acre өсімдігінің биологиялық белсенді заттарының негізгі топтарының құрамына сапалық және сандық фитохимиялық талдау жүргізілген. Тәжірибе негізінде зерттелген өсімдіктің қаланы көгалдандыруға пайдаланудың тиімділігі дәлелденген. Оған қосымша ол өсімдіктің биомединада пайдалану мүмкіншіліктері қарастырылған.
