КАСПИЙ МАҢЫ ОЙПАТЫНЫҢ СОЛТҮСТІК БӨЛІГІНДЕГІ ТҰЗДЫ КӨЛДЕРДІ ГИДРОХИМИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУ

Аннотация

Мақалада Индер, Қарабатан және Х.Доспанов атындағы Халықаралық әуежай маңындағы тұзды көлдердің мысалында Атырау облысының тұзды көлдерінің ауыр металдарына талдау және гидрохимиялық сараптау жүргізілді. Ауыр металдарды талдау хром, марганец, кобальт, никель, мыс, қорғасын, мырыш және кадмийдің мөлшері рұқсат етілген шекті мөлшерден аспайтынын көрсетеді. Барлық тұзды көлдердегі катиондарды талдау барлық үш көлде бірдей деректерді көрсетеді және ең төменгі мәндер калий мен натрий иондарына тән, олардың мөлшері сәйкесінше шамамен 3 мг/л және 9 мг/л құрайды. Кальций мен магний катиондарының мөлшері жүздеген және мыңдаған мг/л-ден асады. Әуежай маңындағы көлдегі кальций иондарының мөлшері басқа көлдердегі мөлшерден екі есе дерлік және 1059 мг/л құрайды. Қарабатан көлі үшін магний иондарының мөлшері минималды және 801 мг/л құрайды, ал қалған екі тұзды көлде 1,5 есе көп.  Аниондар бойынша ең төменгі мәндер гидрокарбонаттарға тән және 200-300 мг/л аралығында болады. Сульфаттар мен хлоридтер бойынша көрсеткіштер өте алуан түрлі, сондықтан сульфаттар бойынша олар Әуежай маңындағы көлде 500 мг/л-ден Қарабатан көлінде 8000 мг/л-ге дейін өзгереді. Максималды мәндер хлоридтерге тән, олардың құрамы барлық көлдерде де әр түрлі және 4000 мг/л - ден 63000 мг/л – ге дейін өзгереді. Бұл жағдайда аниондарының келесі қатынасы атап өтіледі HCO₃:SO₄:Cl-Индер көлінде 1:4:32; Қарабатан көлінде 1:39:316; және Х.Доспанов атындағы Әуежайының жанындағы көлде 1:1,8:14,8. Осылайша, барлық көлдерде магний мен кальций хлоридтерінің тұздары, магний мен кальций сульфаттары түзіледі, ал натрий мен калий гидрокарбонаттарының тұздары ең аз болады.

 Түйін сөздер: тұзды көл, Атырау облысы, гидрохимиялық талдау, ауыр металдар, катиондар, аниондар