МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ АЛҚАПТАРЫНДА СУАРТУ ПУНКТТЕРІН ҚҰРУДЫ НЕГІЗДЕУ ҮШІН ТҰЩЫ ЖЕРАСТЫ СУ ЛИНЗАЛАРЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ТАРАЛУЫНЫҢ ГИДРОГЕОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЛАРЫ
DOI:
https://doi.org/10.26577/EJE86120266Аннотация
Мақалада Атырау және Батыс Қазақстан облыстарының құмды массивтеріндегі тұщы жерасты суларының линзаларының гидрогеологиялық қалыптасу жағдайлары және кеңістік-уақыт динамикасы қарастырылады. Жайылымдарды суару және ауыз сумен жабдықтау үшін тұщы жерасты суларының құм астындағы линзаларын мақсатты пайдалану мүмкіндігі негізделген. Белгілі бір топырақ, гидрогеологиялық және климаттық жағдайларда мұндай линзалар стандартты мал шаруашылығы аймақтарын тұрақты сумен жабдықтауды қамтамасыз ете алатыны анықталды. Аймақтық суларда қалқып жүрген тұщы жерасты суларының құм астындағы линзаларын ұтымды пайдалану әдісі ұсынылды. Бұл әдіс жерасты суларының сапасын төмендетпей ұзақ мерзімді пайдалануға мүмкіндік беретін жұмсақ су алу әдісін қолданады.
Құм массивтерінің табиғи жағдайларын, гидрогеологиялық сипаттамаларын зерттеу және қолжетімді ғылыми деректердің қысқаша мазмұны Батыс Қазақстандағы тұщы жерасты суларының нысаналы дамуының жоғары әлеуетін көрсетеді. Ұсынылған тәсіл шалғай мал шаруашылығын сумен жабдықтау мәселесіне түбегейлі жаңа, кешенді шешім болып табылады және жергілікті су ресурстарын экономикалық айналымға біріктіру арқылы айтарлықтай әлеуметтік-экономикалық әлеует ұсынады.
Автордың жұмсақ жұмыс әдісін қолдану линзаның гидродинамикалық тепе-теңдігін сақтауды қамтамасыз ететіні, астындағы минералданған аймақтық сулардың тартылуына жол бермейтіні және ұңғымалардың сүзгі аймағының лайлану қаупін азайтатыны көрсетілген.
Кілт сөздер: жерасты суларының линзалары, құмды массивтер, жайылымдарды суару, минералдану.
