Фиторемедиация процестері арқылы мұнаймен ластанған топырақтарды тазалау. Очистка нефтезагрязненной почвы при помощи фиторемедиационных процессов.

  • A. A. Mukasheva Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті,
  • A. E. Orazbaiev Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті,
  • E. O. Doszhanov Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті,

Аннотация

Мақалада топырақтың мұнай және мұнай өнімдерімен ластанудың бірнеше кезеңдері қарастырылған. Оның ішінде, мұнаймен ластанған топырақты тазартудың қоршаған ортаға зиян әсерін тигізбейтін
биологиялық әдістің бірі – фиторемедиация жайында жақсы ақпарат берілген. Фиторемедиация процесінің қолданылу технологиясындағы бірнеше кезеңге сипаттама берілген. Аталған процеске негіз болатын бидай дақылы мен жоңышқаға қысқаша сипаттама берілген. Мақалада,
фиторемедиация процесінің экономикалық жағынан тиімділігі көрсетілген. Сонымен қатар, аталған ластаушылардың топырақ құрамындағы мезофаунаның жойылуына қаншалықты әсер ететіні берілген. Еліміздің батыс аймағынан (Жаңажол кен орны) әкелінген мұнайдың химиялық құрамы көрсетілген және осы мұнайдың топырақта трансформациялануы айтылған. Топырақ қабатына түскен мұнай мен мұнай өнімдерімен ластанудың алдын алу немесе оны төмендетуге бағытталған биологиялық әдістердің бірнеше жолдары көрсетілген.


Изучены этапы процессов деградации нефти и нефтепродуктов в почве. Рассмотрены методы фиторемедиации, с помощью которых очищают нефтезагрязненную почву, при этом не повреждая
окружающую среду. Представлены несколько этапов при проведении фиторемедиационных процессов. Наряду с этим, дается краткая информация обьектам данного процесса: пшеница и люцерна. Указаны
рациональные плюсы данного метода с экономической точки зрения.
Представлены данные о том, насколько негативно влияет указанные загрязнители на исчезновение мезофауны в почве. Представлен химический состав нефти, привезенный из западных краев
(месторождение Жанажол) нашей республики и трансформация данного горючего в почве. Представлены несколько биологических методов для решения проблем как предотвращение и снижение загрязнении почвы от нефти и нефтепродуктов.

Литература

1 Звягинцев Д.Г., Гузев В.С., Левин С.В., Селецкий Г.И., Оборин А.А. Диагностические признаки различных уровней загрязнения почвы нефтью // Почвоведение. – №1. – М.: Наука, 1989. – С.72-78.
2 Исмаилов Н.М. Нефтяное загрязнение и биологическая активность почвы // Добыча полезных ископаемых и геохимия природных экосистем. – М.: Наука, 1992. – С.227-235.
3 Артемьева Т.Н., Жеребцов А.К., Кибардин В.М. Влияние нефтяного загрязнения на педобионтов природно-климатических зон // Проблемы почвенной зоологии: Биоразнобразие и жизнь почвенной системы: Матер. 2- го всероссийского совещания по почвенной зоологии. – М., 1999. – С. 249.
4 Звягинцев Д.Г. Почва и микроорганизмы. – М.: МГУ, 1987. – С. 256.
5 Коронелли Т.В. Принципы и методы интенсификации биологического разрушения углеводородов в окружающей среде (обзор) / Т.В. Коронелли // Прикладная биохимия и микробиология. – 1996. – 32, № 6. – С.579-585.
6 Бабьева И.П., Зенова Г.М. Биология почв. – М.: МГУ, 1983. – 248 с.
7 Халимов Э.М., Левин С.В., Гузев В.С. Экологические и микробиологические аспекты повреждающего действия нефти на свойства почвы // Вест. Моск. Ун-та. Серия 17. Почвоведение. – 1996. – № 2. – С.59-64.
8 Солнцева Н.П. Влияние техногенных потоков на морфологию почв в районах нефтедобычи // Добыча полезных ископаемых и геохимия природных экосистем. – М.: Наука, 1992. – С.26-39
9 Швец А.А. Фиторемедиация почв / А.А. Швец // Ломоносов — 2007: материалы XIV Междунар. конф. студентов, аспирантов и молодых ученых/ МГУ им. М.В. Ломоносова. – М.: МАКС Пресс, 2007. – С. 8586.
10 Сидоров Д.Г. Полевой эксперимент по очистке почв от нефтяного загрязнения с использованием углеводородокисляющих микроорганизмов / Д.Г. Сидоров, И.А. Борзенков, Р.Р. Ибатулин, Е.И. Милехина, И.Т. Храмов, С.С. Беляев, М.В. Иванов // Прикладная биохимия и микробиология. – 1997. – Т.33, №5. – С.497-502.
11 Чупрова, В.В. Экологическое почвоведение /В.В. Чупрова. – Красноярск: КрасГАУ, 2007. – 172 с.
12 «Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы», 4 том, ….. 37 б.
13 «Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы», 2 том, ….. 321 б.
14 Оборин А.А., Калачникова И.Г., Маслицев Т.А., Базенкова Е.И., Казакова Е.Н., Колесникова Н.М. Нефтянное загрязнение почв и способы рекультивации // Влияние промышленных предприятий на окружающую среду. – М.: Наука. 1987. – С. 284-287.
15 Glick, B.R. Phytoremediation: synergistic use of plants and bacteria to clean up the environment /B.R. Glick //Biotechnology Advances. – 2003. – Vol. 21. – N 5. – Р. 383-393.
Как цитировать
MUKASHEVA, A. A.; ORAZBAIEV, A. E.; DOSZHANOV, E. O.. Фиторемедиация процестері арқылы мұнаймен ластанған топырақтарды тазалау. Очистка нефтезагрязненной почвы при помощи фиторемедиационных процессов.. Вестник КазНУ. Серия экологическая, [S.l.], v. 41, n. 2, jan. 2016. ISSN 2617-7358. Доступно на: <https://bulletin-ecology.kaznu.kz/index.php/1-eco/article/view/281>. Дата доступа: 06 mar. 2021
Раздел
ВОЗДЕЙСТВИЕ НА ОКРУЖАЮЩУЮ СРЕДУ АНТРОПОГЕННЫХ ФАКТОРОВ И ЗАЩИТА ОКРУЖАЮЩЕЙ СРЕДЫ

Ключевые слова

мұнай және мұнай өнімдері; фиторемидиация; бидай; жоңышқа; нефть и нефтепродукты; фиторемедиация; пшеница; люцерна;