Джумашева Р.Т., Молдакарызова А.Ж., Альмухамбетова С.К., Нурпеисова И.К., Таракова К.А., Төленова К.Д., Иманбай А.К. Морфологические особенности в ткани легких крыс при действии радиотоксических факторов в эксперименте

Казахский национальный медицинский университет имени С.Д. Асфендиярова, Казахстан, г. Алматы, *e-mail: jumasheva.r @gmail.com

Аңдатпа

Уран кеніндегі тозаң әсерінен егеуқұйрықтардың өкпедегі болатын морфологиялық
ерекшеліктері көрсетілген. Жасушалық және субжасушалық деңгейде деструктивті өзгерістер
анықталды.Уран кеніндегі тозаң әсерінен егеуқұйрықтардың өкпесіндегі болатын морфологиялық
ерекшеліктері көрсетілген. Жасушалық және субжасушалық деңгейде деструктивті өзгерістер
анықталды. Радиотоксикалық фактордың 50 шектеліп рұхсат етілген концентрация (ШРЕК)
мөлшерімен әсер ету тәжірибенің ерте кезінде паренхимада және кіші бронх қабырғасының
сірлі қабатында өткір қабыну ошағының дамуына және 30-шы күнге қарай перибронхиалды
тінде айқын склероздық өзгерістің пайда болуына және пневматикалық ошақта дәнекер тіннің
дамуына алып келетіні анықталды.
Бронх қабырғаларындағы склероздық өзгерістің күшеюі интерстициалды макрофактар
реакциясының және бронхассоциацияланған лимфоидты тіндегі процестер барысының күшеюі
көрсетеді. Электронды-микроскопиялық жүргізілген зерттеу жарық микроскоппен алынған
нәтижені дәлелдеген. Уран рудасының шаңы (УРШ) жануарларға 50 ШРЕК мөлшерімен әсер
еткенде, тәжірибенің ерте кезінде альвеолярлық эпителиде деструктивті өзгеріс басым болғаны
айқындалды. Отыз күннен бастап алпыс күнге дейін тыныс алу беткейінің кішіреюімен фиброз
дамуы айқын анықталған. Компенсаторлық реакция альвеолярлық макрофагтарда жоғары
фагоцитарлық белсенділігімен, эндотелий гипотрофиясымен, А1 қалпына келуінің жоғары
деңгейде қиындауымен сипатталған.
Түйін сөздер: уран кеніндегі тозаң, радионуклидтер, өкпе патологиясы.